Bütün sağlık alanlarında olduğu gibi her hangi bir hastalık meydana gelmeden önlem almak hem sağlık açısından hem de maddi açıdan en doğru olandır. Diş fırçalama da ağız içinde meydana gelen çürük, diş eti problemleri gibi büyük hastalıkların önlenmesinde alınabilecek en basit ve etkili önlemdir.

Ayrıca düzenli diş fırçalama alışkanlığı dişlerde meydana gelen renklenmelerin azalmasına ve ağız içindeki kokuların azalmasını sağladığı için estetik ve toplumsal olarak da olumlu özeliikleri vardır. Bu yazımızda diş fırçalama tekniklerinden hangisinin günümüzde en etkin ve tercih edilen olduğuna kadar her şeyi bulabilirsiniz.

Diş Nasıl Fırçalanır?

Öncelikli olarak doktorunuzun önerdiği bir fırça sertlik derecesi yoksa sağlıklı ağızlarda orta sertlikte bir diş fırçasıyla nohut tanesi kadar büyüklükteki bir diş macunu alt ve üst çene fark etmeksizin en arka dişin yanak tarafındaki diş bölgesinde fırçayı 45 derece açıyla tutarak diş etinden dişe doğru süpürülür, bir diş 5 kez süpürüldükten sonra yandaki dişe geçilerek aynı hareket dil ve damak tarafındaki diş yüzeylerinde de uygulanır.

Diş Fırçalama tekniklerine örnek verecek olursak;

1- Bass Tekniği ve Modifiye Bass Tekniği

• Bass tekniği günümüzde diş hekimleri tarafından en sık önerilen ve en etkili kabul edilen diş fırçalama yöntemidir.
• Diş Fırçasını 45 derece açıyla tutarak dişin yanak kısmına bakan diş eti kenarında ileri geri titreşim yaparak yukarı doğru süpürülmesiyle teknik tamamlanır.
• Her diş 5-6 kez temizlendikten sonra diğer dişe geçilir ve diş fırçalama süresi minimum 2 dakika sürmesi önerilir.

2- Modifiye Stillman Tekniği

• Özellikle diş eti çekilmesi yaşayan hastalarda diş hekimi önerisiyle uygulanan bir tekniktir.
• Diş fırçasının kılları diş etine daha fazla temas ederek dişe doğru süpürülür. Bu teknikle diş etlerinin de uyarılması amaçlanır. Doğru uygulanmadığı takdirde diş eti çekilmesine yol açabilir.

3- Fones Tekniği

• Fones Tekniği çocuklarda ve el becerisi sınırlı kişilerde tavsiye edilen bir diş fırçalama yöntemidir.
• Diş fırçası büyük dairesel hareketlerle dişlerin hem dış hem iç yüzeylerini kapsayacak şekilde fırçalanması esasına dayanır. Çok daha basit bir diş fırçalama yöntemidir.

4- Chartes Tekniği

• Diş eti cerrahisi uygulanmış hastalarda diş hekimi önerisiyle ve ortodontik aparey veya tel tedavisi gören hastalarda uygulanması daha doğru olan bir diş fırçalama tekniğidir.
• Diş fırçasının kılları dişin üzerine 45 derece açıyla yerleştirilir ve ileri geri hareketlerle titreştirilerek temizlenir. ancak bass yöntemiyle farkı fırçanın kıllarının baktığı yüzey diş eti yerine diş yüzeyine doğru olmasıdır.

5- Roll Tekniği

• Fırça kılları diş etinden dişe doğru 45 derece açıyla yerleştirilir ve diş etinden diş yüzeyine doğru yuvarlama hareketiyle aşağı ve yukarı doğru diş fırçalanır.
• Uygulaması basit olduğu için herkes tarafından rahatça uygulanabilir, diş etini de içine aldığı için hassas diş etine sahip kişilerde de uygulanması sağlıklıdır.

Verimli Diş Fırçalama İpuçları

Ağız hijyeni için diş fırçalama alışkanlığı yapılabilecek en etkili ve basit hijyen alışkanlığıdır. Bazı durumlarda ne kadar fırçalasam da ağız kokum geçmiyor veya dişlerimin fırçalandığını hissetmiyorum gibi şikayetlerle gelen hastalarıma ilettiğim genel soru nasıl fırçaladıkları, nasıl bir diş fırçası kullandıkları ve dil temizliğine önem verip vermedikleri oluyor bu yazıda size diş fırçalama hakkında ip uçlarından bahsedeceğiz.

• Doğru Fırça Seçimi: Diş hekiminiz aksini iddia etmedikçe yumuşak fırça kullanmak diş üzerindeki plağı yeterince temizleyemediği için çürük ve diş eti enfeksiyonlarına davet çıkarmaktadır, orta sertlikte bir diş fırçası seçimi yeterli olacaktır.
• Dil Hijyeni: Genel olarak ağız hijyeni sadece dişlerden ibaret düşünülse de dil yüzeyi de çok miktarda bakteri plağını barındırdığı için ağız için koku ve farklı türde enfeksiyonlara sebep olabilir. Dil temizleyicileri bu amaçla kullanılabilecek pratik araçlardır.
• Diş Fırçalama Teknikleri: Tüm diş fırçalama teknikleri aktif bir şekilde diş plağını uzaklaştırıp ağız hijyenini doğru seviyeye getirmekte yardımcı olur, horizontal yani dişleri ileri-geri fırçalamak ve fırçalarken temiz hissetmek için aşırı baskılı diş fırçalamak diş etlerinde çekilmeye ve diş minesinde incelmeye sebep olabilir. Bu yüzden fazla bastırmadan ve diş etlerini zedelemeden süpürür tarzda diş fırçalamak en sağlıklı yöntemdir.
• Diş Fırçalama Süresi: Ortalama diş fırçalama süresi 2-3 dakika arasındadır bu sürenin altında olan fırçalamalar etkin bir fırçalama sağlamayacağı için tekrar çürük ve diş eti enfeksiyonlarına sebep olabilir.
• Kullanılan Diş Macunu: Kullanılan diş macunlarında beyazlatma içerikli olanlar uzun süre kullanımda dişlerde mikro aşınmalara sebebiyet verebilmektedir. Florür içerikli ve aşındırıcı ajan içermeyen diş macunlarını tercih edilmesi daha sağlıklı olacaktır.
• Diş İpi Veya Arayüz Fırçası Kullanımı: Diş fırçaları dişlerin dış ve iç yüzeylerini temizlemekte aktifken diş arayüzlerini temizlemekte yeterince işe yaramamaktadırlar. Arayüz temizliği için diş ipi ve arayüz fırçası kullanımını alışkanlık haline getirmek ağızda arayüz çürüklerinin oluşumunu engelleyecektir.

Diş Fırçalarken Sıklıkla Yapılan Hatalar

Diş fırçalama alışkanlığı edinmiş bireylerde bazı yapılan hatalar kaynaklı çürük oluşumu, diş hassasiyetlerinde artış gibi şikayetler görülebilmektedir. Bu hatalar hızlıca düzeltilerek sağlıklı bir diş fırçalama alışkanlığı edinilebilir.

• Yanlış Diş Fırçası Seçimi: Diş hekiminiz önermediği sürece yumuşak diş fırçası kullanımı diş plağını etkin bir şekilde kaldırmadığı için diş çürüğü ve diş eti enfeksiyonlarında artışa sebebiyet vermektedir. Aynı zamanda sert fırça kullanımı ve fazla basınç uygulayarak yapılan diş fırçalama işlemi dişlerde aşınmalara ve diş eti çekilmelerine sebep olabilmektedir.
• Etkin Diş Fırçalamamak: Diş fırçalama işleminde, fırçanın dişin her yüzeyine temas ettiğinden emin olmak gerekmektedir, özellikle en son azı dişlerin dil tarafındaki yüzeyleri ve üst azı dişlerin yanağa bakan yüzeyleri fırçanın erişim zorluğu nedeniyle es geçilmekte ya da yeterince fırçalanmamaktadır bu durum da doğal olarak çürük ve diş eti enfeksiyonlarına sebep olabilmektedir.
• Diş Fırçalama Süresi: Ortalama bir diş fırçalama süresi 2-3 dakika arasındadır. Daha az sürelerde diş fırçalamak etkin bir temizlemeyi engellemektedir.
• Düzensiz Fırçalama: Diş Fırçalamak bir alışkanlık haline gelmeli günde en az 2 defa fırçalanmalıdır. Daha az sıklıkta fırçalanan dişlerde de aynı şekilde çürük ve diş eti hastalıklarının oluşması kaçınılmazdır.

Hangi Tipte Diş Fırçası Kullanılmalı?

Diş fırçası seçimi ağız sağlığı için oldukça önemli bir başlangıçtır. Diş hekimi olarak tavsiyemiz fırça kıllarının sayısının fazla olduğu diş fırçaları etkin temizlik için idealdir, ağız yapınıza göre daha küçük veya büyük diş fırçası boyutları tercih edebilirsiniz, bu süreçte kliniğimizde de hekimlerimizden ağız büyüklüğünüze göre fırça büyüklüğü konusunda bilgi alabilirsiniz. küçük bir ağıza sahipsenize büyük bir fırça başlığı etkin temizleme konusunda sorun yaratabilir.

Diş fırçasını manuel mi elektrikli mi seçeceğiz sorusunu hastalarımızdan sıkça duymaktayız bu konuda ikisi de etkin bir şekilde fırçalamayı sağladığı için birbirine karşı bir üstünlükleri yoktur, elinize kullanmak konusunda bir engeliniz varsa veya fırçalarken yoruluyorum gibi bir durumla karşı karşıyaysanız elektrikli kullanmanız etkin diş fırçalamanızı artıracaktır.

Diş Fırçası Ne Sıklıkla Değiştirilmeli?

Diş fırçaları ortalama 6 ayda bir değiştirilmesi tavsiye edilir ancak kullanım sıklığı ve uygulanan basınç kaynaklı fırça daha hızlı veya yavaş değiştirilmesi gerekebilir, bu durumu diş fırçanızın kıllarının birbirinden çok ayrılması durumunda ve en alt kısımda her hangi bir diş macunu veya plak kalıntılarının oluşmasına bağlı daha hızlı değiştirebilirsiniz.

Kullanılan Diş Macununun Bir Önemi Var Mıdır?

Bir diş hekimi olarak en çok aldığımız sorulardan biri de hangi diş macununu neden seçmeliyim sorusu, öncelikli olarak günümüzde diş macunu içerikleri birbiriyle neredeyse aynı ve aralarında müthiş farklar yok, bizim için öncelikli olan durum içeriğinde Flor, Florid içermesidir. Yani tadı ve fiyatı hoşunuza giden flor içerikli. Bilinen diş macunu markalarını kullanmanızda bir sakınca yoktur. Sadece beyazlatma içerikli diş macunları uzun süre kullanımda içerdiği (mikroabreziv) aşındırarak beyazlatma sebebiyle dişlerde hassasiyete sebep olabilmektedir o yüzden uzun süre kullanılmamasını tavsiye etmekteyiz.

Dişler Ne Zaman Fırçalanmalı?

Diş fırçalamaktaki asıl amaç beslenme sonrası besin artıklarının plak haline gelmeden dişten temizlemektir, o yüzden sabah kahvaltıdan sonra öğle yemeğinden sonra ve akşam en son besini aldıktan sonra ya da yatmadan hemen önce diş fırçalamak plak oluşumunu önleyip ağız sağlığını koruyacaktır. Bazı istisnai durumlarda örneğin kola gibi asidik içecekleri içtikten hemen sonra diş fırçalamak dişlerde aşındırmayı artıracağı için en az bir 30 dakika diş fırçalamamak ve ağız Ph’nın normal değerlere gelmesinden sonra fırçalamak sağlıklı olacaktır.

Çocuklara Diş Fırçalama Alışkanlığını Kazandırmak

Diş fırçalama alışkanlığı, özellikle çocuklarda erken yaşta kazanıldığında, ömür boyu sürecek bir ağız sağlığının temeli atılmış olur. Bu nedenle dişler ilk çıkmaya başladığı andan itibaren, önce ebeveynlerin dişleri fırçalaması, ardından yaklaşık 2 yaş civarında, çocuğun kavrayabileceği bir diş fırçası ile bu süreci bir oyun gibi eğlenceli hale getirerek, ebeveyn eşliğinde diş fırçalama alışkanlığı kazandırılması öneriyoruz.

Diş Fırçalamanın Dışında Ağız ve Diş Sağlığı Nasıl Korunmalıdır?

Genel olarak hastalarımızda gördüğümüz dişlerimi fırçalıyorum ancak hala dişlerim çürümeye ve diş etlerim kanamaya devam ediyor ne yapmalıyım ? sorusuna karşılık olarak verilebilir. Diş fırçalama alışkanlığı dişlerin çok büyük bölümünün hijyenini sağlasa da dişlerin arayüzleri dediğimiz birbirine bakan yüzeylerine fırça girememektedir. Ve röntgen çekilmeden görülemeyen arayüz çürüklerine sebebiyet vermektedir, bunun için diş ipi ve arayüz fırçası kullanımı arayüz çürüklerinin tek çözüm yoludur.

Ayrıca diş taşı oluşumu vücudun fizyolojik bir aktivitesi olduğu için uzun süre diş taşı temizliği yaptırmamak ve diş hekimine rutin muayenelere gitmemek diş etlerinde kanamaya ve şişliklere sebep olabilir. Mutlaka yılda 1 kere diş hekimi ziyaret etmek gerekmektedir.

Çürümeye Başlamış Dişimi Fırçalayarak Durdurabilir miyim?

Hastalarımdan en çok aldığım sorulardan biri de bu, çürük de bir hastalıktır ve diş içinde ilerlemeye başlamış bir çürük ne kadar fırçalansa da dişi için tamamen temizlenemeyeceği için çürük ilerlemeye devam edecektir, sadece başlangıç çürüğü dediğimiz dişin iç kısmına henüz nüfuz etmemiş çürükler doğru fırçalamayla durgun hale gelebilir. Bu çürüklere dolgu yapılmasına gerek yoktur.

Diş Fırçaladıktan Sonra Ağız Çalkalanır Mı?

Diş ve dil fırçalandıktan sonra suyla ağız çalkalamak kalan plakların uzaklaşmasına adına sağlıklıdır. Bazı ekoller florürlü diş macunu kullanımında diş yüzeyindeki koruyucu flor tabakasının uzaklaşmaması adına çalkalanmamasını tavsiye etse de belirgin bir fark olmadığı için çalkalamakta her hangi bir sakınca yoktur.

Diş Fırçalamanın Yetersiz Kaldığı Durumlar İçin Profesyonel Diş Temizliği

Diş taşı oluşumu tüm canlılar ortak bir özelliktir, tükürük içeriğindeki minerallerin diş yüzeylerine çökelmesi sonucunda meydana gelir ve doğru şekilde ağız hijyeni sağlanmadığı zaman hızlıca diş taşı halini alır.

Diş taşları dişlerde çürük oluşturmaktan ziyade, plak tutunmasını kolaylaştırdığı için diş eti enfeksiyonları ve diş eti çekilmesine yol açmaktadır. Bu yüzden yılda 1 kere mutlaka diş hekimine muayene olarak gözden kaçan diş taşlarının ileride yaratacağı sağlık problemlerini engellemek için diş taşı temizliği ve taş oluşumunu azaltacak şekilde polisaj dediğimiz diş yüzeyi parlatma işlemi yapılır.

Dişler Yanlış Bir Şekilde Fırçalanırsa Ne Olur?

Yanlış diş fırçalamak 2 şekilde probleme sebep olur:

• Yetersiz Temizlik: Etkin bir temizlik sağlamayan diş fırçalama yöntemleri, dişlerin düzenli olarak fırçalanmasına rağmen ağızda bakteri plağının birikmesine neden olabilir. Bu durum, çürüklerin ve diş eti enfeksiyonlarının oluşumunu engelleyemez.
• Fazla Baskı Uygulama: Dişlerin temiz olduğundan emin olmak için yüksek basınçla diş fırçalamak, diş etlerine kronik travmaya yol açabilir. Bu, diş eti çekilmelerine ve diş minesinde aşınma sonucu incelmelere neden olabilir.

Dişlerimi Sürekli Fırçalıyorum Fakat Dişlerim Beyazlamıyor, Neden?

Dişler genellikle kemiksi tonlarda olur. Türkiye’de ise insanların diş tonları çoğunlukla sarımsı bir yapıya sahiptir. Doğuştan gelen bu diş tonunu yalnızca diş fırçalayarak beyazlatmak mümkün değildir. Bu tür durumlarda, kliniğimizde uygulanan profesyonel diş beyazlatma işlemleri gereklidir.

Ancak düzenli diş fırçalayan biriyle hiç diş fırçalamayan birini karşılaştırdığımızda, düzenli fırçalama yapan kişinin dişleri mutlaka daha beyaz ve sağlıklı görünür. Bu, diş yüzeyine yapışan ve boyanmalara yol açan yiyecek, içecek ve alışkanlıkların etkisini azaltır.

Günümüzde “beyazlatıcı” sloganıyla satılan diş macunları ise genellikle minimal aşındırma yaparak ya da geçici bir beyazlık sağlayarak etki eder. Kalıcı ve sağlıklı bir beyazlık elde etmek için kliniğimizdeki profesyonel diş beyazlatma yöntemlerini tercih edebilirsiniz. Daha fazla bilgi almak ve size uygun bir tedavi planı oluşturmak için kliniğimizi arayabilirsiniz

Diş Teli Varken Diş Fırçalamada Nelere Dikkat Edilmeli?

Diş teli varlığında dişlerin dış yüzeylerinin etkin bir şekilde temizlenmesi çok zor olmaktadır. Bu yüzden charters tekniği ile diş fırçalamak ve mutlaka arayüz fırçasını diş fırçalama alışkanlığımıza dahil etmek gerekir.

Kanal Tedavisi Sonrası Diş Fırçalama

Kanal tedavisinden sonra diş fırçalama sürecinde genellikle bir fark yoktur; dişlerinizi her zamanki gibi fırçalamanız yeterlidir. Ancak, kanal tedavisinin iki seans süreceği durumlarda dikkat edilmesi gereken bir nokta vardır. İlk seansın ardından, dişin üst yüzeyine geçici dolgu uygulanır. Bu dolgu, kolayca çıkarılabilmesi için özel bir malzemeden yapılır ve tam sertleşmeden aşırı kuvvetli diş fırçalama dolgunun zarar görmesine veya düşmesine neden olabilir.

Bu nedenle, doktorunuz geçici dolgu yaptığını belirtmişse, dolgunun bulunduğu bölgeyi nazikçe temizlemeniz önerilir. İkinci seans tamamlandığında ise dişlerinizi normal şekilde fırçalamaya devam edebilirsiniz.

Dolgu Sonrası Diş Fırçalama

Dolgu sonrasında diş fırçalama yönteminde her hangi bir fark yoktur, rutinde nasıl fırçalanıyorsa o şekilde fırçalamak yeterli olacaktır, bazı durumlarda dolgu yaparken diş etleri zedelenebilir (dolgu uyumunu sağlamak için) bu durumda o bölgedeki diş eti iyileşene kadar nazik diş fırçalamak yeterli olacaktır.

Zirkonyum Kaplama Sonrası Diş Fırçalama

Zirkonyum kaplama sonrasında özellikle yapıştırıcının tamamen donup, sertleştiğinden emin olmak için 2 saat diş fırçalamamak sağlıklı olacaktır. Özellikle diş etlerinin yeni yapılan kaplamalara uyum sağlayabilmesi için diş etinden dişe doğru süpürerek fırçalanması uyum sürecini hızlandıracak ve daha sağlıklı gözükmesini sağlayacaktır. Ayrıca özellikle zirkonyum kaplama gibi cilalı kaplamalarda beyazlatıcı diş macunları diş yüzeyindeki cila kısmına zarar verdiği için hızlı bir renklenme meydana gelebilmektedir, bu yüzden beyazlatıcı özellikli diş macunlarıyla zirkonyum kaplamaların fırçalanmasını tavsiye etmiyoruz.

Diş Çekimi Sonrası Diş Fırçalama

Diş çekimi sonrası ertesi gün diş fırçalamaya devam edilmesi oldukça önemlidir, ancak dikkat edilmesi gereken bazı noktalar vardır. Çekim bölgesindeki iyileşme süreci henüz tamamlanmamış olacağından, fırçalama sırasında dikkatli olunmalıdır. Diş fırçasının yumuşak uçlu ve orta sertlikte olması, diş etlerini ya da çekim bölgesini tahriş etmemek için önemlidir. Ayrıca, fırçalama sırasında fazla baskı yapmamaya ve bölgeyi doğrudan temas ettirmemeye özen göstermek gerekir.

Fırçalamak, ağız hijyeninin korunmasına yardımcı olur ve ağızda birikebilecek bakterileri temizler. Diş hekiminiz tarafından önerilen ağız gargaraları da yara iyileşme sürecini destekleyebilir, ancak bu gargaranın içeriği konusunda hekiminizin tavsiyelerini dikkate almak önemlidir. Genel olarak, çekim bölgesinin iyileşme sürecine zarar vermemek için yavaş, nazik ve dikkatli bir fırçalama yapılmalıdır.

Manuel ve Elektrikli Diş Fırçası Arasında Fark Var Mıdır?

Manuel ve elektrikli diş fırçaları, her ne kadar aynı amaca hizmet etmek için kullanılsa da aralarında bazı farklar bulunmaktadır. Elektrikli diş fırçaları sağladığı titreşim hareketleri sayesinde dişleri daha iyi temizler ve diş etlerini daha az tahriş eder. Bu özellikleri, özellikle hareket kısıtlılığı yaşayan bireylerde elektrikli fırçaların daha fazla tercih edilmesine neden olur. Diğer yandan, manuel diş fırçaları elektrikli fırçalara göre daha ucuzdur ve pil ya da elektrik gücü gerektirmez. Ancak manuel fırçaların da etkinliği için 3-6 aylık aralıklarla değiştirilmesi önemlidir.

Sonuç olarak manuel ve elektrikli diş fırçaları farklı ihtiyaçlara hitap eder. Elektrikli fırçalar daha az çaba ile daha etkili temizlik sunarken, manuel fırçalar daha uygun maliyetli ve taşınabilir bir seçenektir. Her iki seçenek de doğru kullanıldığında diş sağlığını korur.

Diş Macununun Mutlaka Florürlü Olması Mı Gerekir?

Flor diş minesinin güçlenmesini, başlangıç aşamasındaki çürüğün durdurulup eskisinden daha güçlü bir krital yapıya dönüşmesini sağladığı için biz diş hekimleri tarafından tavsiye edilmektedir, mutlaka florürlü olması gerekir diyemeyiz, kullanan kişilerde alerjik reaksiyonlara sebebiyet veriyorsa mide bulandırıyorsa ya da kullanacak kişi bir çocuk olup diş macununu yutma olasılığı varsa kullanılmayabilir. Yüksek dozda flor yutulması vücutta toksik özelliklere sebep olabilir.

Not: Bu içerik, Sancaktepe Boğaziçi Diş Polikliniği uzmanları tarafından sizleri bilgilendirmek amacıyla hazırlanmıştır. Ağız ve diş sağlığınızla ilgili daha fazla bilgi almak veya tedavi süreçleri hakkında detaylı görüşmek için uzmanlarımızla iletişime geçebilirsiniz.